Το blog "οι εκπαιδευτικοί μιλούν..." απευθύνεται σε ανθρώπους που εμπλέκονται με τη διδασκαλία, ανεξαρτήτως βαθμίδας ή γνωστικού αντικειμένου. Στη συζήτηση μπορούν φυσικά να συμμετέχουν και άλλες "φωνές" (μαθητές, γονιοί κ.α.), καταθέτοντας είτε post, είτε σχόλιο.

Όποιος λοιπόν επιθυμεί, μπορεί να επιχειρήσει να απαντήσει, καταθέτοντας την άποψή του
[για να αποκτήσετε δικαίωμα δημοσίευσης, αρκεί ένα mail στο gepsimos (papaki) yahoo.gr ]

Μπορείτε να συμμετέχετε στη συζήτηση είτε γράφοντας ένα post-απάντηση σε κάποιο από τα προϋπάρχοντα ερωτήματα (πχ. "γιατί διδάσκω;" ή "θυμάμαι μια φορά στην ταξη..."), είτε προτείνοντας ένα νέο θέμα...

Πέμπτη, 29 Νοεμβρίου 2007

Ποια νομίζετε ότι είναι τα προσόντα ενός προοδευτικού δασκάλου;


Για τα Ουσιαστικά Προσόντα των Προοδευτικών Δασκάλων ώστε να Επιτελούν Καλύτερα το Έργο τους

[Αποσπάσματα από το βιβλίο του Paulo Freire «Δέκα Επιστολές προς εκείνους που τολμούν να διδάσκουν» εκδ. Επίκεντρο, Αθήνα, 2006]


Θα ήθελα να ξεκαθαρίσω ότι τα προσόντα για τα οποία θα μιλήσω, τα οποία θεωρώ απαραίτητα για τον προοδευτικό δάσκαλο, είναι προσόντα που αποκτώνται σταδιακά, μέσα από την καθημερινή πρακτική. Επιπλέον, αναπτύσσονται μέσα από την πρακτική, παράλληλα με την πολιτική απόφαση ότι ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι εξαιρετικής σημασίας. Έτσι, τα προσόντα για τα οποία θα μιλήσω δεν μπορούμε να τα έχουμε εκ γενετής ούτε μπορούν να μας δοθούν με διάταγμα ή ως δώρο. Επίσης, η σειρά με την οποία τα παρουσιάζω εδώ δεν αφορά την αξία τους. Είναι όλα εξίσου αναγκαία για μια προοδευτική εκπαιδευτική πράξη.

Θα αρχίσω με την ταπεινοφροσύνη, χωρία να υπονοείται με κανένα τρόπο η έλλειψη αυτοσεβασμού, η μοιρολατρία ή η δειλία. Αντίθετα, η ταπεινοφροσύνη προϋποθέτει θάρρος, αυτοπεποίθηση, αυτοσεβασμό και σεβασμό για τους άλλους.

Η ταπεινοφροσύνη μας βοηθά να καταλάβουμε μια προφανή αλήθεια: κανείς δεν τα ξέρει όλα. Κανείς δεν τα αγνοεί όλα. Όλοι ξέρουμε κάτι. Όλοι αγνοούμε κάτι. Κάποιος χωρίς ταπεινοφροσύνη δεν μπορεί καν να ακούσει με σεβασμό εκείνους που θεωρεί πολύ κατώτερους του δικού του επιπέδου ικανοτήτων […]

Μια από τις ελλείψεις που μπορεί να έχει ο εκπαιδευτικός είναι η ανικανότητα να παίρνει αποφάσεις. Μια τέτοια αναποφαστικότητα εκλαμβάνεται από τους μαθητές είτε ως ηθική αδυναμία είτε ως επαγγελματική ανικανότητα. Οι δημοκρατικοί εκπαιδευτικοί δεν πρέπει να ακυρώνουν τον εαυτό τους στο όνομα της δημοκρατικότητάς τους. Αντίθετα, μολονότι δεν μπορούν να πάρουν την αποκλειστική ευθύνη για τη ζωή των μαθητών τους, δεν πρέπει στο όνομα της δημοκρατίας να αποφύγουν την ευθύνη της λήψης αποφάσεων. Παράλληλα, δεν πρέπει να αυθαιρετούν στις αποφάσεις τους [...]

Μολονότι αναγνωρίζω ότι αυτές οι σκέψεις περί προσόντων είναι ανολοκλήρωτες, θα ήθελα επίσης να αναφέρω με συντομία τη χαρά της ζωής, που τη θεωρώ θεμελιώδη αρετή για τη δημοκρατική εκπαιδευτική πρακτική.

Είτε είμαστε πρόθυμοι να ξεπεράσουμε παραλείψεις ή ασυνέπειες είτε όχι, με ταπεινοφροσύνη, με στοργική αγάπη, με θάρρος, ανοχή, ικανότητα, αποφαστικότητα, υπομονή – ανυπομονησία και λεκτική φειδώ, συμβάλλουμε στη δημιουργία ενός ευτυχισμένου, χαρούμενου σχολείου. Εργαζόμαστε για ένα σχολείο – περιπέτεια, ένα σχολείο που πάει μπροστά, που δεν φοβάται να ριψοκινδυνεύει, που απορρίπτει τη στασιμότητα. Είναι ένα σχολείο που σκέφτεται, συμμετέχει, δημιουργεί, μιλά, αγαπά, φαντάζεται, αγκαλιάζει με πάθος και λέει ναι στη ζωή. Δεν είναι ένα σχολείο που σιωπά και παραιτείται.

Πράγματι, ο εύκολος τρόπος να αντιμετωπίσουμε τα εμπόδια που ορθώνονται από την κυβερνητική περιφρόνηση και την αυθαιρεσία των αντιδημοκρατικών αρχών είναι η μοιρολατρική παραίτηση, στην οποία πολλοί από εμας καταφεύγουμε.
«Και τι μπορώ να κάνω; Είτε με αποκαλούν δάσκαλο είτε στοργική μητέρα, εγώ πάλι είμαι κακοπληρωμένος, αγνοημένος και παραμελημένος. Ας είναι, λοιπόν». Στην πραγματικότητα αυτή είναι η πιο βολική θέση, αλλά είναι και η θέση αυτού που παραιτείται από τον αγώνα, που παραιτείται από την ιστορία. Είναι η θέση εκείνων που αποκηρύσσουν τη σύγκρουση, η έλλειψη της οποίας υπονομεύει την αξιοπρέπεια της ζωής. Δεν μπορεί να υπάρξει ζωή ή ανθρώπινη ύπαρξη χωρίς αγώνα και σύγκρουση. Η σύγκρουση ενυπάρχει στη συνείδησή μας. Αν αρνηθούμε τη σύγκρουση παραβλέπουμε τις πιο θεμελιακές όψεις της φυσικής και της κοινωνικής μας εμπειρίας. Προσπαθώντας να αποφύγουμε τη σύγκρουση, συντηρούμε το στάτους κβο.

Δεν βλέπω, συνεπώς, άλλη εναλλακτική λύση για τους εκπαιδευτικούς από την ενότητα μέσα στην ποικιλομορφία των ενδιαφερόντων τους για να υπερασπίσουν τα δικαιώματά τους. Αυτά τα δικαιώματα περιλαμβάνουν το δικαίωμα της ελευθερίας στη διδασκαλία, το δικαίωμα να λένε τη γνώμη τους. Το δικαίωμα για καλύτερες συνθήκες στην άσκηση του παιδαγωγικού τους έργου, το δικαίωμα να παίρνουν πληρωμένες ετήσιες άδειες για επιμόρφωση, το δικαίωμα να είναι συγκροτημένοι. Το δικαίωμα να κρίνουν τις αρχές χωρίς το φόβο αντίποινων (που συνεπάγεται το καθήκον να κρίνουμε ειλικρινά). Το δικαίωμα στο καθήκον να είναι σοβαροί και σαφείς και να μην ψεύδονται για να επιβιώσουν.

Πρέπει να αγωνιζόμαστε ώστε αυτά τα δικαιώματα όχι μόνο να αναγνωριστούν, αλλά και να γίνουν σεβαστά και να εφαρμοστούν. Κάποιες φορές μπορεί να χρειαστεί να αγωνιστούμε στο πλευρό των συνδικαλιστικών οργανώσεων κι άλλες φορές εναντίον τους, αν η ηγεσία τους είναι σεχταριστική, είτε είναι αριστερή είτε δεξιά. Άλλες φορές πάλι μπορεί να πρέπει να αγωνιστούμε ως προοδευτική διοίκηση ενάντια στην οργισμένη αντίδραση της συντήρησης, των προσηλωμένων στις παραδόσεις και εναντίον των νεοφιλελεύθερων που βλέπουν τον εαυτό τους ως το απαύγασμα της ιστορίας […]

Οι προοδευτικοί εκπαιδευτικοί πρέπει να πείσουν τον εαυτό τους ότι δεν είναι μόνο δάσκαλοι – κάτι τέτοιο δεν ευσταθεί – δεν είναι μόνο ειδικοί της διδασκαλίας. Είμαστε πολιτικοί αγωνιστές, επειδή είμαστε δάσκαλοι. Η δουλειά μας δεν τελειώνει στη διδασκαλία των μαθηματικών, της γεωγραφίας, του συντακτικού, της ιστορίας. Η δουλειά μας είναι να διδάξουμε αυτά τα πράγματα με σοβαρότητα και επιδεξιότητα, αλλά και να συμμετέχουμε, να αφιερωθούμε στον αγώνα για να νικηθεί η κοινωνική αδικία.

4 σχόλια:

Πέπε είπε...

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Οι δασκάλοι των παραμεθόριων βραχονησίδων σάς χαιρετούν ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥΣ, και σας εύχονται καλές γιορτές. Και αυτός ο χρόνος με φώτιση, κουράγιο και κέφι.

Orelia είπε...

να λοιπον που εκανα κι εγω μιαν πολυ ενδιαφερουσα ανακαλυψη!
και εννοω το μπλογκ σας αυτο οπως και οσων συνεργαζονται μαζι σας!
με την Ελενα εχουμε "συναντηθει" στα pblogs

κι αφου, πριν διαβασω τα περιεχομενα με την απαιτουμενη προσοχη, σας ευχηθω καλη χρονια να εχετε -για ολους!- παιρνω θαρρος και σας καλω, σαν κριτες και συνομιλητες, στη προσπαθεια που κανουμε με μια μεριδα μαθητων να υλοποιησουμε ενα προγραμμα με θεμα: το σχολειο που μου αρεσει -αναφερεται στο κτηριακο(κακως κατα τη γνωμη μου, αλλά πιθανα και να μη μπορουσε να αναπτυχθει αλλιως)-
η διευθυνση μας ειναι: http://1gymzefyri.blogspot.com

καλη χρονια και παλι

θα εχετε ενα ακομη ..ματι, επανω σας.. :))

Πέπε είπε...

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Το σχόλιό μου θα είναι τελείως εκτός θέματος, αλλά δεν ξέρω ποιος χώρος θα ήταν καταλληλότερος για να πω αυτό που θέλω. Παρακαλώ λοιπόν να με συγχωρήσετε.

Δύο φιλόλογοι προσπαθούμε να συμπαρασύρουμε τη Γ΄ Γυμνασίου σε ένα πρότζεκτ σχετικά με τα ναρκωτικά. Λογικά, η ιδέα μας για την πρώτη κίνηση ήταν να βάλουμε τα παιδιά να βρουν πληροφορίες για κάποιες βασικές έννοιες όπως ναρκωτικά, εξάρτηση, ηρωίνη, κοκαΐνη κλπ.. Όμως από όσα κοιτάξαμε οι ίδιοι στο ίντερνετ δε μείναμε ικανοποιημένοι. Λέξεις κλειδιά όπως ναρκωτικά, ναρκωτικά / πρότζεκτ / γυμνάσιο, παιδαγ. ινστιτούτο και άλλα παρεμφερή, δε μας οδήγησαν σε τίποτε που να μας φαίνεται κατάλληλο για την περίπτωση. Ξέρετε να μας παραπέμψετε κάπου καλά; Πού μπορούμε να βρούμε συγκεκριμένες προτάσεις για ένα τέτοιο πρότζεκτ;

Όποιος θέλει να βοηθήσει, ας γράψει στη δ/νση pericleskarpathos παπάκι γιαχού τελεία τζι αρ.

Ευχαριστούμε πολύ. Και επίσης ευχαριστούμε τους ξενιστές μας για την κατάχρηση του χώρου τους που μας επέτρεψαν.

Xrysostomos είπε...

Πρώτα από όλα, δεν τίθεται καν θέμα "κατάχρησης" του χώρου, από τη στιγμή που αφορά θέμα σχετικό με την εκπαίδευση. Όσο αυτό το ιστολόγιο είναι δικό μου/μας, άλλο τόσο είναι και δικό σου... (Θα μπορούσες κιόλας να δημιουργήσεις ένα δικό σου ποστ με το συγκεκριμένο ερώτημα...).

Τί ακριβώς εννοείς με τη φράση "όσα βρήκαμε δεν μας φάνηκαν κατάλληλα";

Αν η απάντηση είναι ότι τα κείμενα δεν είναι αρκετά απλά, δοκίμασε το http://www.okana.gr/info.php?action=view&id=85&cat=9 (που βρήκα στην ιστοσελίδα του ΟΚΑΝΑ) ή τις ποληροφορίες που δίνει η ΜΚΟ "φόρα" (http://www.fora.gr/gr/info/drugs/index.html).

Πάντως θα πρότεινα να μην "φανεί" στους μαθητές η αμηχανία σας σχετικά με την έυρεση πηγών. Αν δηλαδή ξέρουν ότι εσείς θα τρέξετε για να βρείτε στις κατάλληλες πηγές, τότε σίγουρα δεν πρόκειται να κουραστούν οι ίδιοι για να το κάνουν (και εν τέλει δεν θα μάθουν τίποτα από τη δεξιότητα "ανεύρεση πληροφορίας" που υποτίθεται ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα τους την καλλιεργεί - λέμε τώρα...).

Πολλές φορές, όταν η αρχική οδηγία είναι του τύπου "κόψε το λαιμό σου και βρες πληροφορίες" (εντάξει, όχι ακριβώς με αυτά τα λόγια...) οι μαθητές γυρνούν πίσω με "διαμάντια". Αν δεν πέσεις στη θάλασσα, δεν μαθαίνεις κολύμπι, έλεγε η γιαγιά μου.

Στέλνω την απάντησή μου και με μειλ, την έγραψα εδώ για να είναι ένήμερος και όποιος άλλος ενδιαφέρεται να συμμετάσχει στη κουβέντα